عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
254
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
اهالى آنجا كه دو سه خانوارند در پلاس نشيمن دارند . كناربست 471 از اسفنده تا كوهك هشت فرسخ [ است ] و خطش به شرق سير مىكند و راهش كلية رو به فراز و نرم و هموار است . و همينكه چهار فرسخ گذشت در نيمهء راه و وسط جادّه مزرعهاى است موسوم به كناربست . مالكين آنجا از بلوچ متفرقه و معروف به كناربستى است . آبش از قنات و سى چهل من بذركار و محصول آن از غلّه و ذرّت قريب دو خروار است و معادل هزار اصله نخل هم دارد . و اهالى آنجا كه تخمينا ده خانوارند در پلاس نشيمن دارند . كوهك 472 و از آنجا چهار فرسخ گذشته به كوهك مىرسد و در اواخر منزل راه قدرى سراشيب و اطراف راه اين منزل همهقسم علوفهء سابق الذكر براى اسب و شتر بسيار است و آهو هم گاهگاه بهطور كمى و ندرت يافت مىشود . كوهك مزرعهاى است دائر . نصف آن خالصه و نصف رعيتى است و آب آن از رودخانهء كوهك است كه منبع رود مزبور كوه بند سياهان و مصبش رود ماشكيد است و اين رودخانه را هرگز آب و زه نمىخشكد . آبش شيرين و معادل يك سنگ و محصول آن از غلّه و ذرّت و جزئى كولك معادل سى خروار است . ميوجات هم از قبيل انار و انگور و بكرائى و انجير جزئى يافت مىشود و تخمينا هزار نخل خرما نيز دارد . مالكين سه دانگ اربابى ، طايفهء وكيلان و بلوچ متفرقه از اهالى خود كوهك است . قلعهء كوهك 473 قلعهء دولتى بسيار خوبى در آنجا است كه بانى اوّل آن طايفهء نوشيروانى [ 290 ] بودهاند و بعد از چندى رو به خرابى و انهدام گذارده بوده است و در چهارده سال قبل مرحوم فرمانفرماى اوّل نصرت الدّوله استاد و عمله و مصالح كار را فراهم نموده و قلعهء مزبوره را كاملا تعمير و نواقص آن را اصلاح نمودهاند . اگرچه بهواسطهء مرور ايّام و بارندگيهاى متواليه بعضى از عمارات آن بالفعل رو به خرابى گذاشته و تعمير ثانوى لازم دارد ليكن با اين حالت طورى بنيان اين قلعه محكم و اساسش مستحكم است كه فى حدّ نفسه مىتوان آن را بر تمام قلعهجات بلوچستان حتى قلعهء بم